Έχουμε ένα μεγάλο κλουβί, μέσα στο οποίο βάζουμε 10 πιθήκους, τους οποίους αφήνουμε νηστικούς για μια μέρα.
Κρεμάμε στο κλουβί ένα τσαμπί μπανάνες. Όπως είναι φυσικό, όλοι οι πίθηκοι ορμάνε να πιάσουν το τσαμπί. Ένας από τους πιθήκους, ο πιο γρήγορος, φτάνει πρώτος στο τσαμπί. Εκείνη τη στιγμή, καταβρέχουμε με πολλή πίεση τους υπόλοιπους που έχουν μείνει πίσω. Αυτός που έτρεξε πρώτος και έπιασε το τσαμπί, τρώει τις μπανάνες και το ευχαριστιέται πολύ! Οι υπόλοιποι, προσπαθούν να στεγνώσουν και να ξεπεράσουν το σοκ από το κατάβρεγμα.
Μετά από 1-2 ώρες, η κατάσταση της ομάδας των πιθήκων επανέρχεται στο φυσιολογικό. Βέβαια, οι 9 που έφαγαν το κατάβρεγμα (και δεν έφαγαν μπανάνες) κοιτούν με κάποια ζήλια τον έναν που και τις μπανάνες έφαγε, και το κατάβρεγμα γλίτωσε.
Επαναλαμβάνουμε την ίδια ενέργεια, δηλαδή κρεμάμε ένα τσαμπί μπανάνες στο κλουβί. Και πάλι τρέχουν όλοι, αλλά ο ίδιος πίθηκος, ο οποίος όπως είπαμε είναι ο γρηγορότερος, καταφέρνει και πάλι να φτάσει πρώτος στο τσαμπί. Εμείς ξανά καταβρέχουμε με πολλή πίεση τους υπόλοιπους, ενώ ο πρώτος τρώει επιδεικτικά τις μπανάνες που "κέρδισε δίκαια", αφού ήταν ο γρηγορότερος.
Επαναλαμβάνουμε το ίδιο 2-3 φορές.
Κάποια φορά, καθώς ο γρήγορος ξεκινάει να πιάσει το τσαμπί που τοποθετήσαμε εκ νέου, τον πιάνουν οι υπόλοιποι 9 και τον πλακώνουν στο ξύλο! Περνάει, λοιπόν, κάποια ώρα, το τσαμπί είναι ακόμα στη θέση του, και δεν συμβαίνει τίποτα. Κάποια στιγμή, ο γρήγορος ξαναπροσπαθεί να τρέξει προς το τσαμπί, αλλά οι υπόλοιποι τον ξαναπλακώνουν στο ξύλο, γιατί φοβούνται το κατάβρεγμα. Μετά από μερικά ξυλοφορτώματα, ο γρήγορος "μαθαίνει το μάθημα του" και δεν ξαναπροσπαθεί. Μπορεί να προσπαθήσει κάποιος άλλος, αλλά το αποτέλεσμα είναι πάντα το ίδιο: Ξύλο από τους υπόλοιπους...
Και εδώ ξεκινάει το ενδιαφέρον της υπόθεσης:
Βγάζουμε από το κλουβί 1 από τους 9 πιθήκους, από αυτούς δηλαδή που καταβρέχαμε και όχι αυτόν που έφτανε πρώτος στο τσαμπί, και βάζουμε στη θέση του έναν καινούργιο πίθηκο, αντικαταστατή. Ο καινούργιος πίθηκος, με το που βλέπει το τσαμπί με τις μπανάνες, το οποίο φυσικά δεν ακουμπάει πλέον κανένας από τους "έμπειρους" της ομάδας, ορμάει, όπως είναι φυσικό, να το πιάσει. Οι υπόλοιποι 9, συμπεριλαμβανόμενου και του παλιού "γρήγορου", τον βουτάνε και τον κάνουν μαύρο στο ξύλο. Ο παλιός "γρήγορος" μάλιστα μπορεί και να χαίρεται που τρώει και κάποιος άλλος ξύλο. Ο καινούργιος δεν ξέρει γιατί τρώει το ξύλο, μια και δεν είχε την εμπειρία του καταβρέγματος! Μαθαίνει όμως πολύ γρήγορα πως αν ξεκινήσει να πιάσει το τσαμπί, αυτό συνεπάγεται αυτόματα ξύλο από τους υπόλοιπους! Έτσι, ξαναβρισκόμαστε σε μια κατάσταση "ισορροπίας" μέσα στο κλουβί, δηλαδή υπάρχει ένα τσαμπί με μπανάνες το οποίο δεν πάει να πιάσει κανείς.
Ξανά-αλλάζουμε έναν από τους παλιούς 8 πιθήκους (όχι τον παλιό "γρήγορο", ούτε τον νέο ξυλοφορτωμένο) με έναν αντικαταστατή. Όπως καταλαβαίνετε, επαναλαμβάνεται η ίδια ιστορία της προηγούμενης παραγράφου, μέχρι να τους αλλάξουμε όλους (τελευταίο βγάζουμε τον παλιό "γρήγορο", αυτόν που έφαγε πρώτος ξύλο στην αρχή της ιστορίας).
Τι έχουμε λοιπόν; Έχουμε ένα τσαμπί μπανάνες, μέσα σε ένα κλουβί με 10 νηστικούς πιθήκους.!
